рдЬрд│рдЧाрд╡рдЪी рдУрд│рдЦ: рдЦाрдирджेрд╢ाрддीрд▓ рдХेрд│ी рдЙрдд्рдкाрджрдиाрдЪा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдЖрдгि рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा
рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрддीрд▓ рдЦाрдирджेрд╢ рднाрдЧ, рд╡िрд╢ेрд╖рддः рдЬрд│рдЧाрд╡ рдЬिрд▓्рд╣ा, рд╣ा рднाрд░рддाрдЪी 'рдмрдиाрдиा рд░िрдкрдм्рд▓िрдХ' (Banana Republic of India) рдо्рд╣рдгूрди рдУрд│рдЦрд▓ा рдЬाрддो. рддाрдкी рдирджीрдЪे рдЦोрд░े, рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд╣рд╡ाрдоाрди рдЖрдгि рд╢ेрддрдХрд▒्рдпांрдЪी рдЙрдж्рдпрдорд╢ीрд▓рддा рдпाрдоुрд│े рдЬрд│рдЧाрд╡рдордз्рдпे рдХेрд│ी рдЙрдд्рдкाрджрдиाрдЪी рдПрдХ рдоोрдаी рдХ्рд░ांрддी рдШрдбрд▓ी рдЕрд╕ूрди, рддी рдЖрдЬ рдЦाрдирджेрд╢рдЪ्рдпा рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеेрдЪा рдоुрдЦ्рдп рдХрдгा рдмрдирд▓ी рдЖрд╣े.
рдХेрд│ी рдЙрдд्рдкाрджрдиाрдЪी рд╕ुрд░ुрд╡ाрдд рдЖрдгि рднौрдЧोрд▓िрдХ рдЕрдиुрдХूрд▓рддा
рдЬрд│рдЧाрд╡ рдЬिрд▓्рд╣्рдпाрдд рд╡िрд╕ाрд╡्рдпा рд╢рддрдХाрдЪ्рдпा рд╕ुрд░ुрд╡ाрддीрд▓ा рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рдкाрддрд│ीрд╡рд░ рдХेрд│ीрдЪ्рдпा рдмाрдЧा рд▓ाрд╡рдг्рдпाрд╕ рд╕ुрд░ुрд╡ाрдд рдЭाрд▓ी. рдпेрдеीрд▓ рдХाрд│ी рдЖрдгि рд╕ुрдкीрдХ рдЬрдоीрди, рддрд╕ेрдЪ рддाрдкी рдирджीрдоुрд│े рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдЕрд╕рд▓ेрд▓ी рд╕िंрдЪрдиाрдЪी рд╕ोрдп, рдХेрд│ी рдкिрдХाрд╕ाрдаी рдЕрдд्рдпंрдд рдЕрдиुрдХूрд▓ рдард░рд▓ी. рдЙрд╖्рдг рдЖрдгि рдХोрд░рдбे рд╣рд╡ाрдоाрди рдпाрдоुрд│े рдХेрд│ीрдЪी рд╡ाрдв рдЪांрдЧрд▓ी рд╣ोрддे. рд╕ुрд░ुрд╡ाрддीрд▓ा 'рдмрд╕рд░ाрдИ' (Basrai) рдпा рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдЬाрддीрдЪी рд▓ाрдЧрд╡рдб рдХेрд▓ी рдЬाрдд рдЕрд╕े, рдЬी рдХрдоी рдЙंрдЪीрдЪी рдЖрдгि рд╡ाрд▒्рдпाрд▓ा рддрдЧ рдзрд░рдгाрд░ी рдЕрд╕рддे.
рдЖрдзुрдиिрдХ рддंрдд्рд░рдЬ्рдЮाрди рдЖрдгि 'рдЧ्рд░ँрдб рдиैрди' рдХ्рд░ांрддी
резрепрепреж рдЪ्рдпा рджрд╢рдХाрдд рдЬрд│рдЧाрд╡рдЪ्рдпा рдХेрд│ी рд╢ेрддीрдд рдПрдХ рдоोрдаा рддांрдд्рд░िрдХ рдмрджрд▓ рдШрдбрд▓ा. рдЬैрди рдЗрд░िрдЧेрд╢рди (Jain Irrigation) рд╕ाрд░рдЦ्рдпा рд╕्рдеाрдиिрдХ рдХंрдкрди्рдпांрдиी 'рдЯिрд╢्рдпू рдХрд▓्рдЪрд░' (Tissue Culture) рддंрдд्рд░рдЬ्рдЮाрди рдЖрдгि 'рдаिрдмрдХ рд╕िंрдЪрди' (Drip Irrigation) рдкрдж्рдзрддीрдЪा рдоोрда्рдпा рдк्рд░рдоाрдгाрд╡рд░ рдк्рд░рд╕ाрд░ рдХेрд▓ा. рдпाрдоुрд│े 'рдЧ्рд░ँрдб рдиैрди' (Grand Naine) рдпा рдЕрдзिрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди рджेрдгाрд▒्рдпा рдЬाрддीрдЪी рд▓ाрдЧрд╡рдб рд╕ुрд░ू рдЭाрд▓ी. рдаिрдмрдХ рд╕िंрдЪрдиाрдоुрд│े рдкाрдг्рдпाрдЪी рдмрдЪрдд рдЭाрд▓ी рдЖрдгि рдЙрдд्рдкाрджрдиाрдд рд▓рдХ्рд╖рдгीрдп рд╡ाрдв рдЭाрд▓ी. рдЖрдЬ рдЬрд│рдЧाрд╡ рдЬिрд▓्рд╣ा рдПрдХрдЯ्рдпाрдиे рджेрд╢ाрддीрд▓ рдПрдХूрдг рдХेрд│ी рдЙрдд्рдкाрджрдиाрдЪ्рдпा рд╕ुрдоाрд░े резрел% рдкेрдХ्рд╖ा рдЬाрд╕्рдд рдЙрдд्рдкाрджрди рдХрд░рддो.
рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЖрдгि рдмाрдЬाрд░рдкेрда
рдХेрд│ी рдЙрдд्рдкाрджрди рд╣ा рдХेрд╡рд│ рд╢ेрддीрдЪा рднाрдЧ рд░ाрд╣िрд▓ा рдирд╕ूрди рдд्рдпाрд╡рд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдПрдХ рдоोрдаी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЬрд│рдЧाрд╡рдордз्рдпे рдЙрднी рд░ाрд╣िрд▓ी рдЖрд╣े. рд╡ाрд╣рддूрдХ, рдкॅрдХेрдЬिंрдЧ, рд╢ीрддрдЧृрд╣े (Cold Storage), рдЖрдгि рдХेрд│ीрдЪ्рдпा рдкाрдиांрдкाрд╕ूрди рд╡ рдЦोрдбाрдкाрд╕ूрди (рдлाрдпрдмрд░) рдмрдирдгाрд▒्рдпा рд╡рд╕्рддूंрдЪे рдЙрдж्рдпोрдЧ рдпाрдоुрд│े рд╣рдЬाрд░ो рд▓ोрдХांрдиा рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдоिрд│ाрд▓ा рдЖрд╣े. рдЬрд│рдЧाрд╡рдЪी рдХेрд│ी рдЖрддा рдХेрд╡рд│ рднाрд░рддाрддрдЪ рдирд╡्рд╣े, рддрд░ рдордз्рдп рдкूрд░्рд╡ рдЖрдЦाрддी рджेрд╢ांрдордз्рдпेрд╣ी рдиिрд░्рдпाрдд рдХेрд▓ी рдЬाрддे. рдЬрд│рдЧाрд╡рдЪ्рдпा рдХेрд│ीрд▓ा 'рднौрдЧोрд▓िрдХ рдоाрдиांрдХрди' (GI Tag) рджेрдЦीрд▓ рдк्рд░ाрдк्рдд рдЭाрд▓े рдЖрд╣े.
рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдорд╣рдд्рдд्рд╡
рдЦाрдирджेрд╢ाрддीрд▓ рдХेрд│ी рдЙрдд्рдкाрджрди рд╣ा рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрдЪ्рдпा рдХृрд╖ी рдЗрддिрд╣ाрд╕ाрддीрд▓ рдПрдХा рдпрд╢рд╕्рд╡ी рдмрджрд▓ाрдЪा (Agricultural Transformation) рдЙрдд्рддрдо рдирдоुрдиा рдЖрд╣े. рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд╢ेрддीрдХрдбूрди рдЖрдзुрдиिрдХ рдЖрдгि рдиिрд░्рдпाрддाрднिрдоुрдЦ рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рд╢ेрддीрдХрдбे рд╢ेрддрдХрд▒्рдпांрдиी рдХेрд▓ेрд▓ा рд╣ा рдк्рд░рд╡ाрд╕ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеेрдЪ्рдпा рд╕рдХ्рд╖рдоीрдХрд░рдгाрдЪा рдПрдХ рдЖрджрд░्рд╢ рдоाрд░्рдЧ рджाрдЦрд╡рддो.