मराठी चित्रपटसृष्टी: एक सोनेरी प्रवास

लाइट्स, कॅमेरा, ॲक्शन! या शब्दांनी फक्त भारतालाच नाही, तर संपूर्ण जगाला एका नव्या दुनियेची ओळख करून दिली. आणि या प्रवासाची सुरुवात झाली महाराष्ट्राच्या मातीत. मराठी चित्रपटसृष्टी ही केवळ मनोरंजनाचे साधन नाही, तर ती आहे आपल्या समाजाचा, संस्कृतीचा आणि स्वप्नांचा आरसा.

जिथे चित्रपटसृष्टीचा जन्म झाला

हा प्रवास सुरू होतो दादासाहेब फाळके यांच्यापासून. त्यांनी १९१३ मध्ये 'राजा हरिश्चंद्र' हा पहिला भारतीय चित्रपट तयार केला आणि एका क्रांतीचा पाया घातला. म्हणून त्यांना 'भारतीय चित्रपटसृष्टीचे जनक' म्हटले जाते. हा आपल्यासाठी खूप मोठा अभिमान आहे की भारतीय चित्रपटसृष्टीचा जन्म महाराष्ट्रात झाला.

प्रभातचा सुवर्णकाळ

'प्रभात फिल्म कंपनी'ने मराठी चित्रपटसृष्टीला एक नवी दिशा दिली. 'संत तुकाराम' या चित्रपटाने तर १९३७ साली व्हेनिस फिल्म फेस्टिव्हलमध्ये आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार मिळवला. हा भारतीय चित्रपटासाठी पहिला आंतरराष्ट्रीय सन्मान होता. प्रभातच्या चित्रपटांनी सामाजिक विषय आणि उत्तम निर्मिती यांचा सुरेख संगम साधला.

विनोदाचे बादशाह आणि सामाजिक भाष्य

एका काळात दादा कोंडके यांनी आपल्या विनोदी चित्रपटांनी संपूर्ण महाराष्ट्राला वेड लावले. त्यानंतर अशोक सराफ, लक्ष्मीकांत बेर्डे आणि महेश कोठारे यांनी विनोदी चित्रपटांची एक लाटच आणली. त्याचबरोबर, डॉ. जब्बार पटेल यांच्या 'सिंहासन', 'उंबरठा' यांसारख्या चित्रपटांनी गंभीर सामाजिक आणि राजकीय विषयांना हात घातला.

नवी दिशा, नवे आकाश

२००० सालानंतर मराठी चित्रपटसृष्टीने पुन्हा एकदा कात टाकली. 'श्वास' या चित्रपटाने ऑस्करसाठी भारताची अधिकृत प्रवेशिका म्हणून मान मिळवला. त्यानंतर 'सैराट'ने तर कमाईचे सर्व विक्रम मोडले. 'नटसम्राट', 'कोर्ट', 'फँड्री' यांसारख्या चित्रपटांनी राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मराठी सिनेमाचा झेंडा फडकावला. आज नवीन दिग्दर्शक, लेखक आणि कलाकार धाडसी विषय हाताळत आहेत आणि मराठी चित्रपटसृष्टी एका नव्या उंचीवर पोहोचली आहे.

मराठी चित्रपटसृष्टीचा हा प्रवास थक्क करणारा आहे. चला, आपण आपल्या या समृद्ध वारशाचा अभिमान बाळगूया आणि मराठी चित्रपटांना पाठिंबा देऊया.