मनसर: विदर्भातील प्राचीन वारशाचा खजिना
"रामटेकच्या जवळ असलेल्या मनसर येथील उत्खननातून जे अवशेष मिळाले आहेत, ते आपल्याला महाराष्ट्रातील 'सुवर्णकाळा'ची आठवण करून देतात."
कलेची भक्ती
प्राचीन काळी विदर्भात वाकाटक राजवंशाचे राज्य होते. त्यांची भक्ती ही कला आणि धर्माच्या संगमावर आधारित होती. मनसर येथील उत्खननात मिळालेले शिवाचे आणि इतर देवतांचे सुंदर पुतळे हे वाकाटककालीन शिल्पकारांच्या कौशल्याची साक्ष देतात. अजंठा लेण्यांना ज्यांनी आश्रय दिला, त्याच वाकाटकांनी मनसरमध्येही भव्य मंदिरे आणि राजवाडे उभारले होते.
वैभवाचे साम्राज्य
प्रवरसेन आणि प्रभावतीगुप्ता (गुप्त साम्राज्याची कन्या) यांच्या काळात विदर्भाने प्रगतीची शिखरे गाठली. मनसर येथे मिळालेले विटांचे बांधकाम आणि राजवाड्यांचे अवशेष हे त्या काळातील प्रगत नागरीकरणाचे पुरावे आहेत. हे साम्राज्य केवळ लष्करी दृष्ट्याच नव्हे, तर सांस्कृतिक दृष्ट्याही अत्यंत बलाढ्य होते. विदर्भाचा हा इतिहास आपल्याला एका संपन्न आणि समृद्ध परंपरेची जाणीव करून देतो.
वारसा आणि सुधारणा
मनसरमधील अवशेष आपल्याला हे शिकवतात की, आपला इतिहास केवळ पुस्तकात नाही, तर तो आपल्या जमिनीत गाडलेला आहे. आपल्या पुरातत्व स्थळांचे जतन करणे ही एक मोठी समाजसुधारणा आहे. विदर्भातील या वारशाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन बदलणे आणि तिथल्या पर्यटनाला चालना देणे ही आजची गरज आहे.
मनसरच्या इतिहासातून मिळणारे धडे:
- आपल्या परिसरातील ऐतिहासिक स्थळांची माहिती करून घ्या.
- प्राचीन कला आणि संस्कृतीचा आदर करा.
- इतिहास हा आपल्या अस्मितेचा पाया असतो, तो विसरू नका.
विदर्भाच्या या प्राचीन वैभवाला भेट देण्यासाठी एकदा मनसरला नक्की जा!